DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
MEHMET HABİL TECİMEN
MEHMET HABİL TECİMEN
Giriş Tarihi : 08-12-2020 14:38
Güncelleme : 09-12-2020 10:52

TÜRKIYE TARİHİNDE FAİZİN ÜÇ EVRESİNE DAİR

 

 

Türkiye Tarihi açısından faiz gelir-ler-inin bu denli büyüdüğü başka bir tarih gösterilemez. Bunun sebebi gayet açık. Faize yapılan itikadî itirazların zayıflaması ve faiz uygulamasının arka plandaki toplumsal temellerinin tarih önünde haklı çıktığına dair görüş… Ardından bu iddiasının haklı çıktığı konusundaki güven hissi… 

****

Gayri safi milli hasılanın bu denli yüksek bir seviyede olduğu düşünülürse bunun akabinde söylenecek her sözün bir akreditesi olması gerekir. Mesele şudur: Türkiye iyi yoldadır ve bu yol kendi içinde tutarlı ekonomik verilere kavuşmuştur. Bu tutarlığın içinde faizin fetva tarihi açısından yaşadığı süreç ise bizim için önemlidir.

****

Binlerce yıllık bir faiz-riba (ribaat’ül iktisadiyye) sisteminin dinlere ve bölgesel faktörlere göre değişen yapısına modern ekonomik sistemde adapte olmak için girdiğimiz evrenin başlangıcında neler oldu? Bugünkü hafıza-ı beşer konuya çok tutarlı bakma taraftarı olmadığı için konunun uzağında kalır. Mithat Paşa’nın “Memleket Sandıkları’nın”, “Emniyet Sandığı’na’ dönüşmesi akabinde yaşananları ve malum Osmanlı Bankası sürecini konuya dahil etmeden, meseleyi faizin şimdiki ulusal gerekirliliğine veya uluslararası kimliğine dair sözümüzü –bizde- yenilemek ister miyiz?

Türkiye İktisat Tarihi (1) bazı akademisyenlerin konuyu kendi siyasi anlayışlarının içinde anlatma çabalarını dışında,  faiz konusunda üç farklı zamansal niteliğe sahiptir. Bunların ilki, faizin Bizans-Roma sisteminin bir gerekliliği olarak ele alındığı Selçuklu-Beylikler dönemi ulema içtihatlarına dayanır;-ki, şöyledir: “Türkiyye’de sahip olunan her met’anın kendi içinde bir değer kesbettiği malumdur, bu malumun icabiyyetine uyarak deriz ki, Millet-i İslamî, faiz konusunda Selçukî idaresi içinde ki kullar arasında diyar-ı Rum ahaliye uygun olduğu için Millet-i İslamî onların faizle ilgili anlayışlarına müdahale etmeye…” bu ifadelerin anlamı şudur: Türkler, gayri Müslimlerin kendi içinde faiz içeren ticari kurallarına uygun davranmaya davet edilir. Yok, eğer ben bu çağrının mugayiri bir davranış sergileyeceğim diyen varsa o Millet-i İslamî içinde serbesttir. Bu içtihatın ardından devletin devletleşme sürecinin başladığı Fatih döneminde durum değişir ve Fatih’in ünlü kanunnamelerinde denilir, -ki (özetle) Rum ahalinin,(2) faizle ilgili ticari faaliyetleri serbesttir, ama Müslümanlarla ilişkilerinde faizli alış veriş yapmaları halinde Müslüman faiz adını kullanarak gelir elde edemez ama kar payı alır. Bu içtihat Tanzimat dönemine (1839) kadar devam etmiştir. Tanzimat’ın konuya bakışı ise şudur; (3) Batı sistemine doğrudan faiz üzerinden bağlanma adına Kırım savaşı cevazını verenlerin hayatta olduğu dönemde -ki, bir idari sistem olarak İslami hiçbir kuralı tanımadan doğrudan Osmanlı topraklarını Batı iktisadi sistemine açmıştır ve bugünkü dönemin de baş sorumlusudur.- Batı kimliği adına bize ne demiştir? Modern ekonomi sistemine adapte olmadan talancı ve ganimetci Osmanlı ticari sistemi ayağa kalkamaz, bu cümleyi söylediler ve söylemeye ısrarla devam ediyorlar. Ganimetci Doğu’nun yerini talancı Batı’nın aldığını bile bile hatta kapitalist ekonomi sistemi diye ağız dolusu laf etmelerine rağmen yine talancıları sözüm ona ganimetçilere karşı –psikolojik olarak- destekliyorlar.

****

Modernizmin egemen olduğu bugünkü hayatımızda artık siyasi ekollerin tamamının faiz konusunda söyledikleri pragmatizm ağırlıklıdır. Ciddiyetten uzaktır. Yine de söyleyelim ki, Batı sisteminin dışına çıkıldığı takdirde Türkiye iktisadi hayatının felç olacağına dair görüşler (hadi yapında görelim misullû çıkışlar...) kendi içinde mantıklı bir çıkarımda bulunmuyorlar.

 

-----------------

 

  • Her ne kadar dokuz dense de… K. Boratav, Türkiye İktisadi Tarihi, 1908-2002- imge yy.

2) -ki Diyar-ı Rum kimliği küçültülerek ‘ahali’ haline gelmiştir.)

3)  Ahmet Cevdet paşanın daha sonraları şerh koyacağı üzere ki, dediği şudur: Müslümanlar kendi içinde faiz alış verişi yapamazlar. (el münkir’ül adaleti minel adalet’ül münkiratû/yani kafirin adaletine sığınan kafirin adaletince yönetilmiş olur.)

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
MEHMET HABİL TECİMEN

MEHMET HABİL TECİMEN

DİĞER YAZILARI Günahın metodik anlamsalı üzerine sözce 09-04-2021 15:24 Asyalı antikite kabiliyeti nedir duruşuna giriş 06-04-2021 14:04 Türk hâkimiyet yöntemi 30-03-2021 18:27 Aldanma üzerinden büyür aldatma 27-03-2021 19:39 Üç Tarz-ı Siyaset eksenli politik duruşun 20. yy eksenli eksantrik kabiliyetine cevabî giriş 15-03-2021 13:01 Marksizm’in uygulanabilir kavramları bağlamında kapitalist değerler 09-03-2021 11:14 Türkiye üzerinden aşklar koalisyonuna tazim 03-03-2021 12:52 İkircikli tekel kimliğine konuşma yazıtı 01-03-2021 14:04 Osmanlı toplumundan liberal Türk tabakalaşması düzenine giriş 27-02-2021 22:49 Laikçileşme üzerinden başlangıç 17-02-2021 12:46 Türk Edebiyatı’nda kadim-modern statükosu 16-02-2021 11:53 Bir gelişmecilik hikâyesi olarak modernité 09-02-2021 19:07 Üçlü politikaya karşı ‘Tek Tarz-ı Vahiy’ 07-02-2021 18:12 Türkiye siyasi kültüründe Fransa ihtilâl tarihi muhibliği  04-02-2021 13:03 Fikirdaşlara aşikâre ötelenmiş fikrî arkaplan 02-02-2021 17:28 Türk Edebiyatı’nda zamanın taharrûatına tavzih 31-01-2021 19:29 Medeniyetin öldürücü kültür kapsülü 28-01-2021 13:25 Üç kültür tekâmülü 27-01-2021 12:48 Hz. Muhyiddin’i anlama meselesine giriş 26-01-2021 14:46 Marksist felasifeye Türk dokunuşu 24-01-2021 17:45 Türk Medeniyeti Tarihi’ne Başlangıç Cümlesi 23-01-2021 18:20 Cemil Meriç meselesine giriş 22-01-2021 19:08 ‘Nurettin Topçu’ Meselesine Giriş 20-01-2021 09:23 Türk Edebiyatı’nı eleştirme kabiliyetine ilişkin… 19-01-2021 09:09 İsmet Özel eleştirisine ruk’a 17-01-2021 09:55 Metafiziği tanımlama kabiliyetine dair 16-01-2021 18:27 Marksizm’in beş eksiği beş fazlası 14-01-2021 17:42 Marksizm’in üretim kimliği, tüketim anlatımı 13-01-2021 13:19 İnanılmazlık üzerine metot teatisi 10-01-2021 15:04 Gidiş ve bir daha hiç gitmeyiş… 09-01-2021 17:17 Nice zaman ilinde bir şehir tesellisi… 05-01-2021 15:59 ‘Pazarın Sistematik Babaları’ (1) 03-01-2021 15:29 Marksizm neden küçümsenmemelidir zihniyetinin dikkatine… 02-01-2021 19:07 Market hükümleri üzerine kadim söz iklimi 23-12-2020 10:19 Kahvesiz kalmanın tatsızlığı… 22-12-2020 09:35 Dudak mimikleriyle gelişen tebessüm kimliğine dair… 19-12-2020 12:07 Are you love me neden demez İngilizce? 17-12-2020 09:34 BİR TEK METİNLE İNSANA NİZAM VERMENİN HİKÂYESİ 15-12-2020 13:41 BİR METEL AKŞAMINDA KAYSERİYYE 12-12-2020 11:20 TÜRKLÜĞÜNÜN DAS’ÜL EVRESI DAD-EL HÜKMÜ MEVT DEVRESI 10-12-2020 11:24 TÜRKİYE’NİN ZAFERLERİNE NASIL BIR GÖLGE TASAVVURU? SAĞ VE SOL TÜRKİYE İÇİN NASIL BİR KAVRAM OLMALIDIR? 09-12-2020 10:48 TÜRKIYE TARİHİNDE FAİZİN ÜÇ EVRESİNE DAİR 08-12-2020 14:38
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA