DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
HASAN ÇİFTÇİ
HASAN ÇİFTÇİ
Giriş Tarihi : 27-06-2020 14:41

LALE ÇİÇEĞİNİN TARİHİ

Soğan köklü bir ot olan lalenin asıl vatanının Orta Asya olduğu Türklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya, Avrupa’ya yaydığı ve Lale çiçeğinin Anadolu’ya Türkler tarafından getirildiği bilinmektedir. Anadolu’da 1200 yılından itibaren el sanatlarının süsleme olarak kullanıldığı görülmektedir. Mevlana Celâlettin Rumi ilk şiirlerinde laleye yer vermiş. Divan şiirlerinde laleye ait mısralar yer almıştır. Osmanlı Devletinde 17-18.Yüzyılda geniş yer almış (1718-1730) en parlak dönemini yaşamış Osmanlı şiirleri o dönemde o devre de Lale Devri denmiştir. O zaman çıkarılan Lale Mecmuasında 50’ye yakın lale çeşidinden bahsedilmiş 2000’e yakın değişik türde lale olduğundan bahsedilmiştir. Kumaşta, çinide, edebiyatta lalenin desenleri işlendiği lale devrinde padişah Sultan 3. Ahmet döneminde lalenin zirveye ulaştığı görülmekte. Veziri Azam İbrahim Paşa ile uyumlu çalışmış Lale Devrinde sanata edebiyata toplumsal hayata önem verilmiş Sultan 3. Ahmet Camiinde Topkapı sarayında kütüphane açmış İstanbul’un su ihtiyacı için Türk sanat eseri 3. Ahmet çeşmesini yaptırmış.

Lale ilk defa Anadolu’dan Viyana’ya oradan Hollanda ve Kanada’ya geçmesiyle dünyaya yayılmıştır. Kanuni Sultan Süleyman devrinde Macaristan imparatoru büyükelçisi tarafından lale soğanlarının Avrupa’ya götürüldüğü,1554 yılında İstanbul, Edirne arasında tarlalarda lale yetiştirildiği elçi Busbecg hatıralarında anlatmıştır.1673 yılında Fransız elçiliği görevlisi Lüleburgaz civarında lale yetiştirildiğinden bahsetmektedir. Evliya Çelebi Seyahatname ‘sinde İstanbul Boğaz’ı bölgesinde evlerin bahçelerinde yetiştirilen lalelerden bahsederken lalenin güzelliğinin insanı sarhoş ettiğini anlatır. Sultan 4. Murad döneminde 56 çeşit lalenin yetiştirildiği bazı lalelerin ıslah edildiği ıslah edilen lalelerin tescil edildiği (Encümen-i Daniş Suhufe) isimli bir meclisin kurulduğu bu kurumun Avrupalı çiçekçiler tarafından benimsenmiş kendileri de böyle bir kurum kurmuşlar. Çiçek encümeni binlerce lale çeşidinin yetiştirilmesine çiçekçiliğin çoğalmasına çiçekçilik konusunda uzmanlardan oluşan kurullar kurulmasına Sultan İbrahim 1615-1648 çiçekçi başı Abdullah Efendi diye birini görevlendirmiş. Sultan 4. Murad tarafından çiçek akademisini kurmuştur elde edilen çiçekler Hasa Başkanlığındaki uzmanlar kurulunda incelenir, çiçek encümeni incelenen çiçeği beğenirse özellikleri ismi çiçeğin sahibi listeye yazılıyor. Lale çeşitlerinin isimleri Farsça, Arapça olup aşçı moru, gül başı, İbrahim bey, altın sarısı, pabuççu, narçiçeği, sahipkıran, isimlerinin olduğu bilinmektedir.

Sadrazam ve paşalar herkes de bir lale sevgisi, lale çılgınlığı başlamış yeni soğanlar yetiştirilmiş, araştırmalar yapılmış, isimler verilmiş talih yıldızı gibi.

Çılgınlığın zirvesi Lale Devri olup zevki sefa dönemidir. Lale soğanlarına binlerce dolar ödenmiştir. Lale musiki zevki getiren bir kültür olmuş.

Halk zor durumda yaşarken devleti yönetenler zevk ve sefa içinde yaşarken eğlenceleri huzursuzluk yaratıyordu. Patrona Halil İsimli hamam tellağı duruma kızarak halkı toplayarak isyan çıkartır. İstanbul’u yakıp yıkıyorlar Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa idam edilip yakınları öldürülüyor. Padişah III. Ahmet tahttan indirilip yerine I. Mahmut tahta getiriliyor Lale Devri kapanıyor.

Osmanlı Devletini lale üretiminde Hollanda geçiyor.

Zamanla bütün Avrupa’ya lale soğanı yayılıyor. 18. Yüzyıl sonlarına doğru lale sevgisi azalmıştır.

Bugün her ülkede farklı farklı lale üretimi yapılmakta Kanada, Japonya, İran, Türkiye de festivaller düzenlenmede park ve bahçelerimizde renk renk lale çeşitleri görülmekte. Gözümüze ferahlık verip içimizi aydınlatmaktadır.

Dini inancımıza göre gül Allah’ı lale Hz. Muhammed’i anlatmaktadır. Edebiyatımızda da önemli bir yer tutmaktadır. Şiirlere, manilere, rubailere konu olmaktadır.

Lale güzelliği ve zarafeti temsil etmektedir.

Bugün Türkiye’nin her bölgesinde şehirlerinde lale bahçelerinde hayli çoğalmıştır. Bir sektör oluşturduğu görülmektedir.

Nevşehirli Damat İbrahim Paşa döneminde ilk olarak fener alayı ve lale bayramları düzenlenmiştir. Her ilkbaharda boğazın iki kıyısında yalılarda kutlanırdı. Bu bayramlarda lale bahçelerine değişik renklerde fenerler asılır lalelerin arkasında kalan fenerler laleleri pırıl pırıl gösterirdi. Çok sık tekrar edilen lale bayramları sonunda lale sevgisi halk arasında kök saldı. Fransa’da Hollanda’da lale yetiştiriciliği kat kat arttı. Avrupa’da lale yetiştiriciliği kitapları cilt cilt yazıldı. İstanbul’da çiçekçi başı adlı bir meslek diplomalı bahçıvanlar türedi. Bu diplomalar altın yıldızlı güller ve çiçeklerin resimleri süslü idi.

[Lamartine, Osmanlı Tarihi, Cilt 2, Sf:828]

NELER SÖYLENDİ?
@
HASAN ÇİFTÇİ

HASAN ÇİFTÇİ

DİĞER YAZILARI LALE ÇİÇEĞİNİN TARİHİ 27-06-2020 14:41 TÜRK OCAKLARI 23-06-2020 12:25 KÜLTÜRÜMÜZDE GÜL VE GÜLÜN YERİ 15-06-2020 12:31 ŞEYH TURESAN-I VELİ HAZRETLERİ KÜLLİYESİ 05-06-2020 12:10 27 MAYIS 1960 DARBESİ ÖNCESİ İNCESU 29-05-2020 11:51 19 MAYIS 1919               23-05-2020 12:18 TARİH BOYUNCA DÜNYADA SALGIN HASTALIKLAR 17-05-2020 12:32 12 MAYIS DÜNYA HEMŞİRELER GÜNÜ 10-05-2020 13:39 1593 SAYILI UMUMİ HIFZISSIHA KANUNU ve SAĞLIK ORDUMUZ 02-05-2020 13:58 KÖY ENSTİTÜLERİ 22-04-2020 11:05 TBMM’NİN 100. YILI 18-04-2020 10:53 TEŞEKKÜRLER SAĞLIK ORDUSU 31-03-2020 12:48 ÇANAKKALE SAVAŞLARI VE İNCESU-2 18-03-2020 12:01 ÇANAKKALE SAVAŞLARI VE İNCESU-1 17-03-2020 10:58 İSTİKLAL MARŞININ KABULÜ (12 MART 1921) 11-03-2020 12:00 8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ 06-03-2020 13:45 BAYRAK BİR MİLLETİN ŞEREFİDİR 04-02-2020 11:02 OSMAN  NURİ  KOÇTÜRK 20-01-2020 11:37 MİMAR SİNAN 14-01-2020 11:50 İNCESU İLÇESİ AYŞE SAFFET ARSLAN MESLEK YÜKSEKOKULU 03-01-2020 11:34 KAYSERLİLERİN  ÂDETLERİ VE AHLÂKI 24-12-2019 11:02 MUSTAFA KEMAL PAŞANIN KAYSERİ'YE GELİŞİNİN 100.YILI 18-12-2019 11:15 24 KASIM ÖĞRETMENLER GÜNÜ 22-11-2019 10:59 10 KASIM 1938 08-11-2019 12:07 CUMHURİYETİN KURULUŞUNUN 96. YILI 28-10-2019 11:30 ANKARA’NIN BAŞKENT OLUŞUNUN 96. YILI 15-10-2019 11:06 İSTANBUL’UN KURTULUŞUNUN 96.YILDÖNÜMÜ 09-10-2019 12:19 İNCESU KERVANSARAY HAN DUVARLARINDA İSMİ GEÇEN MARAŞLI ŞEYOĞLU KİMDİR? 05-10-2019 19:10 NEŞET ERTAŞ 28-09-2019 13:35 İNCESU 26.KÜLTÜR VE ÜZÜM FESTİVALİ 18-09-2019 11:14 9 EYLÜL 1922 İZMİR’İN KURTULUŞU 08-09-2019 14:24 4 EYLÜL 1919 SİVAS KONGRESİ VE KAYSERİ DELEGELERİ 03-09-2019 10:58 30 AĞUSTOS 1922 BÜYÜK TAARRUZ 29-08-2019 11:17 SOKRAT İNCESU-2 21-08-2019 11:16 SOKRAT İNCESU-1 20-08-2019 11:48
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Başakşehir FK3166
  • 2Trabzonspor3061
  • 3Sivasspor3054
  • 4Galatasaray3052
  • 5Fenerbahçe3150
  • 6Beşiktaş3050
  • 7Alanyaspor3048
  • 8Göztepe3038
  • 9Gaziantep FK3038
  • 10Antalyaspor3037
  • 11Kasımpaşa3036
  • 12Gençlerbirliği3133
  • 13Denizlispor3132
  • 14Kayserispor3031
  • 15Konyaspor3030
  • 16Yeni Malatyaspor3029
  • 17Çaykur Rizespor3029
  • 18MKE Ankaragücü3025
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA