DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
MEHMET HABİL TECİMEN
MEHMET HABİL TECİMEN
Giriş Tarihi : 17-02-2021 12:46

Laikçileşme üzerinden başlangıç

 

Konu bu haliyle, 1926’ların anayasal kabiliyetinin medeni haklar çerçevesinde düzenlenmesi ve akabindeki ardılın ‘durulma evresine,’ bırakılmasına, sonrasında ise, 1937’lerde, olayın nedensellik çeperinin ortaya laiklik olarak kendini göstermesine dahası, siyasal iktidarın ipleri eline sıkıca alma çabasına kadar sarkan politik diskuru kurgulamasına kadar sarkar. Bu mesele, sadece Türkleşmenin abc’si değil, tamamen başka bir kavram üzerinden içselleşmiş doğumudur da.

Konunun kitabîyat tarafının devlet teşkilatı içindeki çok değişkenli harekâtıyla doğrudan ilişkisi var mı bakmak lazım? ‘Çok değişkenlilik’ nedir? ‘Siyasetin kişiler üzerinden yürüyen sistematiğidir.’ Noktaa… Elbette değişkenlilik var dememiz icap ederdi, ama Paşalar’ın kendi içindeki ilişkileri aleniyete döküleli çok oldu zaten. Neyse konu, Türkleşmek ve Laikçileşmek mi? Görünürde değil ama bu mesele benzer kavramlar üzerinden din kimliğinin ırk meselesi kabiliyetiyle işlerlik kazanmasına kadar akademik aklı uzun süredir yanına aldı.(ÖzTürkDiniFormu)

Osmanlı iktidar unsurunun Berlin Muahedesi’nden (1878) beri artan bir ivmeyle kendi içinde yaptığı her şeye karşı (bütün dinler konusunda) dinî kalmak üzerinden çare araması, hatta adı konulmamış bir liberal parlamento taraftarlığı, ardından, II. Jön Türk konfedere birliğinin içinde konunun gizlileşme hali alması vs… Bu esrar perdesi, ilk cumhurî hükümet ekâbirlerinden beri sorunlaşma platformundaki yerini korudu.

Konfedere’lik milli coğrafyanın halen Balkanlardan, Yemen'den, Kıbrıs’tan veya Abhazya’dan bahsetmediği Kürt ulusalcılığının bu denli sorunsallık içinde olmadığı dönemde de konuşulmuştu, sözde aydınlar tarafından.

İnfidél unsurlar böylesine bir dönemde giriştikleri Anadolu Rumeli müdafaayı hukuk kararlarını, -ki tarihe not düşme bâbında bu kararlar infaz dahil görülen her yerde düşman veya yataklık merkezli eylemleri cezalandırmayı ön görüyordu- hiç yoktan zaptürapt altına almayı önceline de almıştı. Onlar için vatan müdafaası bir avuç vatanseverin dışında disiplinsiz bir oyundan ibaretti. Onlar kim? Türkleşmeyi kendileri adına siperleştirmek isteyenler…

 

Türkleşmenin Batı dillerindeki tarihsel İslamlaşmak misûllû örnekleme ses vermesi ikliminden maâda, Türkleşmek, İttihat Terakki’nin içindeki Fransız aydınlanma kimliğinin, bir tercümesi olarak bize ve cumhuTürkiye’ye nasıl yansımıştır? Bu konudaki rivayete, -serâirden ziyade- olması gerekenlerin ertelenmiş hikâyesinin laiklik olarak yansıması, bizim tarihimiz açısından büyük talihsizlik olarak adlandırılır. Çünkü Fransız laisizmi ile İngiliz sekülarizmi arasındaki sözde derin fark, sadece dil kulvarı değil, kesinlikle uygulamadır; ceberutluk veya sindirme ikliminin Türkleşmek’le alakası ne mi diyorsunuz? Bu iş bu kadar kolay izah edilebilir mi? Edildi işte. Türkleşmenin ceberut Fransız laisizmi taraftarlığını gölgelemek için kullanıldığını bugün kime anlatalım?

Bu ülkenin Türkleşme tarihinin Bey kimliği espiyonajlığı üzerinden gelen tarihinde önemli farklar, elbette 20. yy’da oluşmadı sadece. Osmanlı Hakanlığı’nın, Abbasi sultanlığından kalma araçları kullanma yeteneği - yani çok kavimci olağanlık- birçok açıdan âleni bir Türkleşme kabiliyetini hep ıraksallaştırmıştır. Bu maalesef böyledir. Türk mahalleleri ile ekalliyet mahalleri arasında bizzat devletin askerleri ekalliyeti koruma adına nöbet tutmuştur. (Bugünkü emlak değeri itibarı ile ‘girilemeyen’ mahalleler…)

Bu kabiliyettir ki, Jön Türk konfedere ahlaksallığı onca Türkleşme istidadına rağmen Taşnak’larla ortak metinlerde buluşabilmiştir, bu yüzyılın başında. (Aralık 1907) Ne oldu o metinde biliyor musunuz? Türk liberal ulusalcılığı Taşnak gelenekselciliği ile sosyal demokrat Hınçak’ları dışlayarak işbirliğine razı oldu. Jön Türk, -pardon ama Türkleşme konusunda nasıl bir düşünceye sahipti? 20. yy’ın ilk çeyreğinde olay kendi içinde çözülüp ülke dehşetli bir dinî Türkleşmeye, İslamlaşma dışında kucak açtı. Olay bu.

Cumhurî Türkiye teşkilatı, Türkleşme konusunda iki şeyi devralmak istemedi, -bir, ecnebilerin Türkleşmek, İslam olmak denklemi eşdeşliğini, ki bu onun laiklik algısını ilga ederdi; -ikinci olarak, çoklu Türkleşme formu içinde aleni ekalliyet unsurlarını, -kendi hanesine yazmak istemedi.- Eğer bu format laikleşme üzerinde bu kadar derin anlamlar ‘kıldıysa’, bunun vebalinin ekalliyetin “paramiliter avcı tekniği” ile vukuat’tan hal üzere olmasını burada derc etmenin faydasını göremiyorum. (-elbette var ama bu konu, şimdilik burada kalsın) Dahası, Türkleşme formatının tek parti idaresince Fransız, Fransızlaşması adıyla tedavüle (aktarımı değil) ‘kaydedilmesini’ (Türkçüleşme adına) kesinlikle anlıyorum. Çünkü, Türklük meselesi, millî devlet lafzıyla o denli jakobenist ahlaka dahil oldu ki, Türkleşme’nin, Oğuzlaşmak olması gerektiği bile inkar edildi. Yoksa, Türkleşmenin gayesi Oğuzlaşmak değil de, başka bir şey miydi? Onca akademik Türkleşme platformu neden bir anda yerle bir oldu, laikleşme adına dahi olsa? Nedenn? Öyle ya, Türkleşmek artık bir laik devlet ideolojisinin yardımcı kuvvetiydi, -hemde…-

Yıllar sonra, bozkurt simgesini griseloup haline gelmesi meselesi niye Fransız için 90'lardan sonra başladı, hem de romanlaştı. Bu konu, sadece laikleşme meselesi değildir; bu konu, tümden Türklüğü başka bir formata kapatma meselesi idi, ama, Oğuzname leşkerliği, buna 20. yy’ın son çeyreğinden başlayarak izin vermemeye başladı. Vermedi de. Konu ‘biraz’ böyledir.

NELER SÖYLENDİ?
@
MEHMET HABİL TECİMEN

MEHMET HABİL TECİMEN

DİĞER YAZILARI Günahın metodik anlamsalı üzerine sözce Asyalı antikite kabiliyeti nedir duruşuna giriş Türk hâkimiyet yöntemi Aldanma üzerinden büyür aldatma Üç Tarz-ı Siyaset eksenli politik duruşun 20. yy eksenli eksantrik kabiliyetine cevabî giriş Marksizm’in uygulanabilir kavramları bağlamında kapitalist değerler Türkiye üzerinden aşklar koalisyonuna tazim İkircikli tekel kimliğine konuşma yazıtı Osmanlı toplumundan liberal Türk tabakalaşması düzenine giriş Türk Edebiyatı’nda kadim-modern statükosu Bir gelişmecilik hikâyesi olarak modernité Üçlü politikaya karşı ‘Tek Tarz-ı Vahiy’ Türkiye siyasi kültüründe Fransa ihtilâl tarihi muhibliği  Fikirdaşlara aşikâre ötelenmiş fikrî arkaplan Türk Edebiyatı’nda zamanın taharrûatına tavzih Medeniyetin öldürücü kültür kapsülü Üç kültür tekâmülü Hz. Muhyiddin’i anlama meselesine giriş Marksist felasifeye Türk dokunuşu Türk Medeniyeti Tarihi’ne Başlangıç Cümlesi Cemil Meriç meselesine giriş ‘Nurettin Topçu’ Meselesine Giriş Türk Edebiyatı’nı eleştirme kabiliyetine ilişkin… İsmet Özel eleştirisine ruk’a Metafiziği tanımlama kabiliyetine dair Marksizm’in beş eksiği beş fazlası Marksizm’in üretim kimliği, tüketim anlatımı İnanılmazlık üzerine metot teatisi Gidiş ve bir daha hiç gitmeyiş… Nice zaman ilinde bir şehir tesellisi… ‘Pazarın Sistematik Babaları’ (1) Marksizm neden küçümsenmemelidir zihniyetinin dikkatine… Market hükümleri üzerine kadim söz iklimi Kahvesiz kalmanın tatsızlığı… Dudak mimikleriyle gelişen tebessüm kimliğine dair… Are you love me neden demez İngilizce? BİR TEK METİNLE İNSANA NİZAM VERMENİN HİKÂYESİ BİR METEL AKŞAMINDA KAYSERİYYE TÜRKLÜĞÜNÜN DAS’ÜL EVRESI DAD-EL HÜKMÜ MEVT DEVRESI TÜRKİYE’NİN ZAFERLERİNE NASIL BIR GÖLGE TASAVVURU? SAĞ VE SOL TÜRKİYE İÇİN NASIL BİR KAVRAM OLMALIDIR? TÜRKIYE TARİHİNDE FAİZİN ÜÇ EVRESİNE DAİR
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Adana Demirspor00
  • 2Alanyaspor00
  • 3Antalyaspor00
  • 4Başakşehir FK00
  • 5Beşiktaş00
  • 6Fatih Karagümrük00
  • 7Fenerbahçe00
  • 8Galatasaray00
  • 9Gaziantep FK00
  • 10Giresunspor00
  • 11Hatayspor00
  • 12İstanbulspor00
  • 13Kasımpaşa00
  • 14Kayserispor00
  • 15Konyaspor00
  • 16MKE Ankaragücü00
  • 17Sivasspor00
  • 18Trabzonspor00
  • 19Ümraniyespor00
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
HAYVANLAR ALEMİ
BURÇ YORUMLARI
  • KOÇ
    Koç Burcu
  • BOĞA
    Boğa Burcu
  • İKİZLER
    İkizler Burcu
  • YENGEÇ
    Yengeç Burcu
  • ASLAN
    Aslan Burcu
  • BAŞAK
    Başak Burcu
  • TERAZİ
    Terazi Burcu
  • AKREP
    Akrep Burcu
  • YAY
    Yay Burcu
  • OĞLAK
    Oğlak Burcu
  • KOVA
    Kova Burcu
  • BALIK
    Balık Burcu
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
HAYVANLAR ALEMİ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA