DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
HASAN ÇİFTÇİ
HASAN ÇİFTÇİ
Giriş Tarihi : 24-12-2019 11:02

KAYSERLİLERİN  ÂDETLERİ VE AHLÂKI

(HASAN ÇİFTÇİ- HÜSEYİN ÇAVDAR)

 

   Süleyman Şükrü Karçınzade’nin 1907 tarihinde Petersburg’ta basılan “Seyehat-ı Kübra” kitabının, 97-99. sayfalarından  alınan, Kayseri’nin âdat ve ahlâkı üzerine, 1890 yıllarında ki gözlemlerinin anlatıldığı yazı, Osmanlıca aslından daha anlaşılır bir şekilde aşağıya alınmıştır.

  Seyyahın, Kayseri Mezarlıklarıyla ilgili, bu coğrafyanın değerleriyle örtüşmeyen gözlem ve ifadeleri dikkat çekicidir.

   (Kayserliler), Sayey-i Alisinde yaşadığımız, Devlet-i Aliye Osmaniyenin şan ve şevketiyle iftihar eden dindar, zeki ve seciğ olduğu kadar çalışkandır.  

   Anlayışlı Rumlar ile Ermeniler dahi tamamen Türkçe konuşurlar ki, şu hal taşıdıkları  Osmanlı nam celiline kuvvetli sevglerinin nişanesidir. Bu gayretli insanlar gerek Müslüman, gerek Hristiyan ziraatten ziyade sanat ve ticaret, özellikle  sarraflıkla uğraştıklarından, rızkı artırmak için, cihanın en uzak yerlerine gidilmesi zor köşelerine kadar ulaşırlar. Geçinme ilminde bu derece usta, kısmet kovalamakta eşsiz,  dünyayı tanıyan gören ve aydın fikirli  oldukları halde, vahşi âdetleri hala terk edemeyişleri hayret edilecek bir şeydir. Piyadelikte kılınç kalkan kullanmak usulünün başlangıç eğitimi sayılan zeybek oyunu, Selçuk Türklerinin süvari manevralarını öğrenmek için yapılan cirit oyunu, Osmanlıların başlangıç halinde ortaya koydukları gibi, Romalılarda sapan denilen, taş atmaya mahsus ipli torba ile harp takliti yapma  âdetini icat etmişler idi.

   Son zamanlarda ki gelişmelerle harp sanatını değiştiren silahlar henüz ilkel halde iken, Romalıların yaptıkları sapan taşı kavgasını, Kayseri Halkı her sene icra etmektedir.

   İslam ve Hristiyanlardan halk sınıfının ihtiyar ve gençleri Tepe Meydanına tamamıyla toplanıp, karışık bir şekilde iki grup oldukları halde, ilk dönemlerin harbleri gibi, evvela sapan taşları ile uzaktan icraya başlıyorlar. Zamanımızda maymunların yaptıklarını değil taklit, tasavvur bile luzumsuz iken, gerçekleşmesine girişen iki tarafın, aralıksız salladıkları sapanlardan çıkan yumurta şekilli çakıllar,  taş atanların cahilane eylemlerine  “zaman ne zamandır” anlamını anlatırcasına  ıslıklar çalarak, belirlenen hedeflere yağmur gibi yağdırıyorlar.

   Öfkeli nefislerine esir, cehalete tabi insanların, bir diğerlerine uygun gördükleri zararlar ve sıkıntıları eriştirmek, kimi şer işlere vasıta yapılmaktan selamete çıkalı iki buçuk asır olduğu halde, Kayseriyelilerin yakalarını halen kurtaramıyan küçük taşlar, iki tarafın birbirini yerlerini terk ettirmeye yetersiz geldikleri ve daha doğrusu nizahcıların, kelle ve kulaklarına çarpıldıkca hiddetlerini artırdıklarını, kalın kafalarını kızdırdıkları sırada derhal düşman kesilerek can acısıyla yüzyüze gelen başbelaları, bu defa iki elleriyle kaldırdıkları büyük taşlar ile birbirlrinin başlarını eziyorlar.

   Romalıların nam salmak için olduğunu düşünmüyerek ara sıra yaptıkları bu şeytan icadında ne kadar baş yarılır, göz çıkar, ve hatta adam ölür ise babasının kesesine gidiyor. Arada kimse sorumlu tutulmuyor. Bunları bilgisizliklerini bıraktırmak için, hükümet  tarafından yatıtıştırmak için görevlendirilen ihtiyarlar ile zabıta, olay yerine yaklaştıklarında vazifelerini derhal unutarak, taraflardan birine karışmaları daha gariptir.

   İnsanlık adına bu çirkin ve vahşi adeti terk ettirmek için, yüce hükümetin şimdiye kadar yaptığı öğütler, gösterdiği şiddet asla fayda sağlamamıştır. Zekilikleri dünyaca bilinirken, bu ahmaklığı terk edemiyen Kayserlilerden İslam, Hristiyan hiçbir fert yoktur ki başının birkaç yerinde taş yarası bulunmasın. Güzel davranışlarına acı veren, bu kötü huylardan ve gereksiz Roma  âdetini acaba ne vakit bırakacaklar? 

   Vucuda yararlı sporlardan sayılan uygar milletlerin oyunlarına önem verilerek, cihana korku veren, geçmiş heybetimizi tasvir eden zeybek oyununun devamında sakınca yoktur. Din ve vatanımızın düşmanın kötülüklerinden korumak için, öğrenilmesi zorunlu olan askeri sanatlardan sayılan “cirit” oyunu, kahraman ecdadımızın beğenilen icadlarından olması, yalnız muhabbeten değil, hikmeten dahi yapılması gerekli iken bu güzel usül ne yazık ki rağbetten düşmüştür.

   Gençlerimizin binicilikte eğitim yapmalarına, atlı askerlerin ileri hareketleri öğrenmelerine başlangıç olan bu güzel â det yalnız Adana’da olsun uygulanırken,  Vali Bahri Paşa’nın bıraktırdığını işitip hüsrana uğradım.

   Kayseriyenin İslâ m Mezarlığı Niyam Niyam Kabilelerinin âdetleri kadar korkunçtur.

   Yeni ceset için kazdıkları eski mezardan ne kadar kemik çıkar ise, tekrar gömmek adetleri olmadığından, kan döken Hulagu’nun Bağdat’ta insan kafasından yaptırdığı  Korku kulesini hatırlatırcasına, yer yer yığdıkları kafa ve diğer organ kemikleri, orakcıların tarlalarda vucuda getirdikleri demet yığınları gibi, koca mezarlığı kısmen kaplamıştır. Bu müthiş mezarlıkta benim ile beraber dolaşanlar, şu babamın, valide kardeşlerimin kafa kemiğidir, şuraları sağlığında yaptığı taş döğüşlerinde zedelenmiştir diye, üzülmeden bana gösteriyorlardı.

“Diğer bir cesedi gömmek üzere kazdığınız mezarlardan  , bunları çıkartıp açıkta bırakmak günah değil mi?” şeklinde sorguladığımda, “Göreneğimiz Böyledir” cevabını verdiler. Cenazeye saygısızlığın bu derecesini vahşiler yapmaz

    Şehrin batısına düşen Ali Dağı ile yakınında bulunan Seyit Battal hazretlerinin makamları arasında ki düzlükte, eski Kayseriye Kalesinden bir duvar parçası kalmıştır. Etlerini pastırma yapmak üzere  Erzurum’dan getirilip  kesilen öküzlerin kemiklerini dahi sevap niyetiyle bu kale duvar kalıntıların  dibine  tepeler gibi yığıyorlar. Ermeniler ile Rumlar, İslamların hayır için oraya döktükleri kemikleri fırsat buldukca, sıkıntısızca çuvallara doldurup iskelelere sevk ve ticaret ediyorlar.

NELER SÖYLENDİ?
@
HASAN ÇİFTÇİ

HASAN ÇİFTÇİ

DİĞER YAZILARI ŞEYH TURESAN-I VELİ HAZRETLERİ KÜLLİYESİ 05-06-2020 12:10 27 MAYIS 1960 DARBESİ ÖNCESİ İNCESU 29-05-2020 11:51 19 MAYIS 1919               23-05-2020 12:18 TARİH BOYUNCA DÜNYADA SALGIN HASTALIKLAR 17-05-2020 12:32 12 MAYIS DÜNYA HEMŞİRELER GÜNÜ 10-05-2020 13:39 1593 SAYILI UMUMİ HIFZISSIHA KANUNU ve SAĞLIK ORDUMUZ 02-05-2020 13:58 KÖY ENSTİTÜLERİ 22-04-2020 11:05 TBMM’NİN 100. YILI 18-04-2020 10:53 TEŞEKKÜRLER SAĞLIK ORDUSU 31-03-2020 12:48 ÇANAKKALE SAVAŞLARI VE İNCESU-2 18-03-2020 12:01 ÇANAKKALE SAVAŞLARI VE İNCESU-1 17-03-2020 10:58 İSTİKLAL MARŞININ KABULÜ (12 MART 1921) 11-03-2020 12:00 8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ 06-03-2020 13:45 BAYRAK BİR MİLLETİN ŞEREFİDİR 04-02-2020 11:02 OSMAN  NURİ  KOÇTÜRK 20-01-2020 11:37 MİMAR SİNAN 14-01-2020 11:50 İNCESU İLÇESİ AYŞE SAFFET ARSLAN MESLEK YÜKSEKOKULU 03-01-2020 11:34 KAYSERLİLERİN  ÂDETLERİ VE AHLÂKI 24-12-2019 11:02 MUSTAFA KEMAL PAŞANIN KAYSERİ'YE GELİŞİNİN 100.YILI 18-12-2019 11:15 24 KASIM ÖĞRETMENLER GÜNÜ 22-11-2019 10:59 10 KASIM 1938 08-11-2019 12:07 CUMHURİYETİN KURULUŞUNUN 96. YILI 28-10-2019 11:30 ANKARA’NIN BAŞKENT OLUŞUNUN 96. YILI 15-10-2019 11:06 İSTANBUL’UN KURTULUŞUNUN 96.YILDÖNÜMÜ 09-10-2019 12:19 İNCESU KERVANSARAY HAN DUVARLARINDA İSMİ GEÇEN MARAŞLI ŞEYOĞLU KİMDİR? 05-10-2019 19:10 NEŞET ERTAŞ 28-09-2019 13:35 İNCESU 26.KÜLTÜR VE ÜZÜM FESTİVALİ 18-09-2019 11:14 9 EYLÜL 1922 İZMİR’İN KURTULUŞU 08-09-2019 14:24 4 EYLÜL 1919 SİVAS KONGRESİ VE KAYSERİ DELEGELERİ 03-09-2019 10:58 30 AĞUSTOS 1922 BÜYÜK TAARRUZ 29-08-2019 11:17 SOKRAT İNCESU-2 21-08-2019 11:16 SOKRAT İNCESU-1 20-08-2019 11:48
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor2653
  • 2Başakşehir FK2653
  • 3Galatasaray2650
  • 4Sivasspor2649
  • 5Beşiktaş2644
  • 6Alanyaspor2643
  • 7Fenerbahçe2640
  • 8Göztepe2637
  • 9Gaziantep FK2632
  • 10Denizlispor2631
  • 11Antalyaspor2630
  • 12Gençlerbirliği2628
  • 13Kasımpaşa2626
  • 14Konyaspor2626
  • 15Yeni Malatyaspor2625
  • 16Çaykur Rizespor2625
  • 17MKE Ankaragücü2623
  • 18Kayserispor2622
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA