DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
MEHMET HABİL TECİMEN
MEHMET HABİL TECİMEN
Giriş Tarihi : 26-01-2021 14:46

Hz. Muhyiddin’i anlama meselesine giriş

çeviri olmayan özel bir anlatı--

 

Anlatmanın, betimlemenin taklit edilmesi imkânsız ihtişamını anlatmaya geldi mi konu? Geldi evet…

Dinin insanlığa şamil bütün anlatımları, Hak Teâlâ’nın Âdem’in (a.s) yaratılma kabiliyetini –hatta Cemal mi Celal mi nispetini?- anlama hikmeti üzerinden düzenlenmiştir. Bu kabilden hareketle İslam dini, hâk dini olarak Allah’ın (cc.) yaratma kabiliyetini vahiyle Din’ül İslam şeriatı üzerinden anlatır, aktarır. Bu tanıtım hikmetlidir. Hikmete binaendir. Hikmet hem kişiyedir hem yaratılmaya’dır. Kişioğlu, yaratılırken hikmeti ile yaratılır. O ki nedir? Kişinin hikmetidir mesele. Konu, Hz. Muhyiddin’de şudur: Bizler Hak Teâlâ’nın yeryüzünde yarattığı ekmel hadimler olarak onun başka yaratılış iklimindeki –her boyuttaki- kullarıyla girdiğimiz -her- ilişkide kulluğumuzu, güzelliğimizi, estetik kabiliyetimizi, becerimizi, merhamet ricalimizi, şefkat kabiliyetimizi, yine kulları üzerinden aşka ilca ederek sergileriz. Bu gösterim bazen açıktır. Bazen de kapalı olabilir. Mesela kul, Rabb’e teveccühünü açıktan zikrederek yapabildiği gibi kimsenin görmediği karanlık bir alanda yalnız başına da yapabilir teveccühünü, gökler altında alın teri dökerken de. Bu ikisi arasındaki fark kulun tercihidir. Hak Teâlâ Hazretleri bütün bunları kulları ile paylaşırken paylaşmadığı tek şey, yaratma kabiliyetinin taklit edilmesidir. Yaratış; ya mevcûda îllallah olan Rabb’e özgüdür. Bu hususi olma hali onun zatıyla anlatılır.

İslam bu anlamıyla, Hz. Muhyiddin için, Füsus-u Hikem ve Fütühat’ül Mekkiye’de ifade edildiği gibi Tanrı da –oluşun- (devenir soi) zata dahil olması haliyle (panteistcilik-) değil, Allah –olmanın- (kapsayıcı kabiliyeti olarak açıklanır. (Ed-dârr-El müheymin). Tanrıya (putlaşmaya) meddahlık yapanların, Allah’a kulluk kabiliyeti mümkünsüzdür. İman kimliği…

Hz. Muhyiddin, İslam neden tercih edilmelidir akıl tarafından denildiğinde, İslam’ın va’z ettiği akıl kabiliyetinin Allah’ı ve onun zatî buyruklarını hayata geçirme gücünün yüksekliği üzerinden Din’ül İslam’ı anladığını söyler. İslam’ın yüksekliği diğer muharref ve şeraiti muğlak yapıya karşı gayet açıktır. Nedir bu açıklık? Hz. Muhyiddin, kendi anlamsalı ile lâmevcûdaillalah’ı rabıtanın tanımındaki Rabb’lik ifadesi ile anlar ve anlatır. (Rabıta tanımlanır!) Rabıta Rabbe’dir, lakin yine Rabbedir (cc). O da gözeten ve gözetleyen ifade eden, anlatan, aklettiren, va’z ettiren esrarı kulun kalbine ifşa eden olarak Rabb’i anlaması ile konuyu anlatır. Nur’un kitabı En-nûr ile yazılır. Bu ifadelerle, Hz. Muhyiddin kendini akıl aletinin (nedeninin) hem içinde hem de dışında görür. Neden dışındadır? Akıl, Rabbîyeti kendi anlamsalında özneleştirirken (subjectivité) öznelleştirebilir de (subjectivation). Bu şu demektir, suje kabiliyetindeki Rabb tanımlaması obje’nin oyuncağı olmaya "haşa" akılla gider. Olabilir mi? Olur…

Aklın, Rabb’liği anlama düzeyi iman kabiliyetinin gelişmesine bağlıdır. İman kabiliyetini kişiye veren -kalptir.- Kalbin iman etmediği hiçbir şehadet Rabb’liğin tasavvurunu ömrünün bütününe yayamaz. Muhakkak bir an bir yaş diliminde –merhametsiz akla saparak- imanını parçalar. İnsanlığın tarihi bunun örnekleriyle doludur.

Bu mana ile, akıl mutlak suretle –aklıselim- olmalıdır, kalbiyle de, kalb-i selim olmalıdır. Bunun dışındaki bütün akıl oyunları hikmetin dışındadır. Hikmet; Hikm’ül Esasiye (gizli mananın temeli) kabiliyeti ile öğüte cevap vericidir. Öğüte cevap veren kulluğun kabiliyeti ile İslam olur. Din’ül İslam bu anlamıyla –sadece- bir tanrıyıbilmişler (piusie) ekolü değil, bir aristoculuk, bir meşaiyye hiç değil, ancak hikmetin kalbe anlatılan ve elbette kalbin anladığı şuur kabiliyetidir. Bu işrakiliktir. Yani varlık nurudur. Ve neticesi ile bu bir aşktır ki, takibini doğrudan Allah (cc.) bilir, yapar onu tanır. El vâki.!

NELER SÖYLENDİ?
@
MEHMET HABİL TECİMEN

MEHMET HABİL TECİMEN

DİĞER YAZILARI Türkiye üzerinden aşklar koalisyonuna tazim 03-03-2021 12:52 İkircikli tekel kimliğine konuşma yazıtı 01-03-2021 14:04 Osmanlı toplumundan liberal Türk tabakalaşması düzenine giriş 27-02-2021 22:49 Laikçileşme üzerinden başlangıç 17-02-2021 12:46 Türk Edebiyatı’nda kadim-modern statükosu 16-02-2021 11:53 Bir gelişmecilik hikâyesi olarak modernité 09-02-2021 19:07 Üçlü politikaya karşı ‘Tek Tarz-ı Vahiy’ 07-02-2021 18:12 Türkiye siyasi kültüründe Fransa ihtilâl tarihi muhibliği  04-02-2021 13:03 Fikirdaşlara aşikâre ötelenmiş fikrî arkaplan 02-02-2021 17:28 Türk Edebiyatı’nda zamanın taharrûatına tavzih 31-01-2021 19:29 Medeniyetin öldürücü kültür kapsülü 28-01-2021 13:25 Üç kültür tekâmülü 27-01-2021 12:48 Hz. Muhyiddin’i anlama meselesine giriş 26-01-2021 14:46 Marksist felasifeye Türk dokunuşu 24-01-2021 17:45 Türk Medeniyeti Tarihi’ne Başlangıç Cümlesi 23-01-2021 18:20 Cemil Meriç meselesine giriş 22-01-2021 19:08 ‘Nurettin Topçu’ Meselesine Giriş 20-01-2021 09:23 Türk Edebiyatı’nı eleştirme kabiliyetine ilişkin… 19-01-2021 09:09 İsmet Özel eleştirisine ruk’a 17-01-2021 09:55 Metafiziği tanımlama kabiliyetine dair 16-01-2021 18:27 Marksizm’in beş eksiği beş fazlası 14-01-2021 17:42 Marksizm’in üretim kimliği, tüketim anlatımı 13-01-2021 13:19 İnanılmazlık üzerine metot teatisi 10-01-2021 15:04 Gidiş ve bir daha hiç gitmeyiş… 09-01-2021 17:17 Nice zaman ilinde bir şehir tesellisi… 05-01-2021 15:59 ‘Pazarın Sistematik Babaları’ (1) 03-01-2021 15:29 Marksizm neden küçümsenmemelidir zihniyetinin dikkatine… 02-01-2021 19:07 Market hükümleri üzerine kadim söz iklimi 23-12-2020 10:19 Kahvesiz kalmanın tatsızlığı… 22-12-2020 09:35 Dudak mimikleriyle gelişen tebessüm kimliğine dair… 19-12-2020 12:07 Are you love me neden demez İngilizce? 17-12-2020 09:34 BİR TEK METİNLE İNSANA NİZAM VERMENİN HİKÂYESİ 15-12-2020 13:41 BİR METEL AKŞAMINDA KAYSERİYYE 12-12-2020 11:20 TÜRKLÜĞÜNÜN DAS’ÜL EVRESI DAD-EL HÜKMÜ MEVT DEVRESI 10-12-2020 11:24 TÜRKİYE’NİN ZAFERLERİNE NASIL BIR GÖLGE TASAVVURU? SAĞ VE SOL TÜRKİYE İÇİN NASIL BİR KAVRAM OLMALIDIR? 09-12-2020 10:48 TÜRKIYE TARİHİNDE FAİZİN ÜÇ EVRESİNE DAİR 08-12-2020 14:38
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA