DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
RECEP ÇALKANER
RECEP ÇALKANER
Giriş Tarihi : 16-10-2019 10:55

ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ

Her zaman bahsettiğim gibi eski komşuluklar bu günün akrabalıklarından daha yakın, daha sıcak, daha da paylaşımcı idi

Evler yanyana insanlar cancana yaşarlardı.

 Evlerin yapılarında çoğu zaman aynı duvar iki komşuya bir duvarlık yapardı. Evlerin üzerleri direklerle örtülü, toprak damlı ve damdan dama geçilerek adeta mahalle dolaşılırdı.

Tek katlı kimi üç oda, kimisi iki oda bir mâbin(antire) uzun hayatlı (giriş-bahçe) evlerdi. Evlerin kapıları hiçbir zaman kilitli olmaz hele hele hayat, giriş kapıları ardına kadar açık (dayalı) olurdu. Komşular birbirlerine son derece güvenir birbirlerine evini, malını, canını emanet edebilirlerdi.

Aynı zamanda çokda  teklifsiz idiler. Biribirilerine gidip gelirken her ne kadar kapılar açıkda olsa, ya;

-Ev sahibiii diye seslenir, yada kapıya yaklaşırken öksürür, öksürüğü duyan evin hanımı hemen toparlanır başı açıksa örter, önlüğü belinde bağlı ise çözer, hayat süpürüyorsa süpürgesini elinden bırakır gülen bir sesle buyur ederdi. Bir eve girebilmek için önceden izin istemek diye bir lüks olmazdı. Çünkü aynı evde değilsede aynı halde yaşardı insanlar.

Birbirlerine olan samimiyetleri gördükleri yada görecekleri her hangi eskiklikleri yanlışlık ve hataları ayıplamaz, hor görmez hele hele asla küçümsemezlerdi. Ortada bir çirkinlik, bir yanlış varsa mahallenin büyükleri hata sahibini uyarır, öğüt verir yada tavsiyede bulunurdu. 

Yeri geldikçe büyükler, suçlu gördüklerini azarlar hatta bir iki tokat atacak kadar selahiyete sahiptiler. Bu selahiyeti büyük olmalarından, dostluklarından ve  samimiyetlerinden alırlardı.

Buna sebepse aynı mahallede yaşayan insanlar asırlarca içi içe yaşamış ebe, ecdatdan beri gelen komşuluk bağlarının perçinlenmesiyle akrabadan yakın olmuş, herkes bir birini ağabeyi, ablası, halası, amesi, dayısı, emmisi sayar  olmuştur.

Hiç kimse birbirine yabancı değil  hatta herkes kendi babası yaşındakileri emmi bilir, annesi yaşındakileri hala sayar, mahallenin orta yaşlıları abileri ve aplalarıdır.

Hiçbir erkek mahallenin karısını ve kızını dişi gözüyle görmez  hatta başka erkeklerin  kendi mahallesindeki kadın ve kızlarına kötü gözle bakmasına izin vermezlerdi. Mahallenin kızlarına karışma haklarını dostluktan alır yeri gelirse onları  görür, gözetir, korur arka çıkardı.

Mahallenin kadın ve kızının namusunu gözetmek bütün mahalle erkeklerinin görevi sayılırdı. Buna karşı kadın ve kızlar mahallenin erkeklerine özel saygı duyar, onların yanında hiçbir zaman şımarıklık yapmaz daima edepli ve terbiyeli dayranırlardı. Sabahları kapı önü süpüren kadın ve kızlar komşu erkeklerin yanlarından geçmesi halinde süpürmeyi durdurur ve de “Allarasgetire “ diyerek işe uğurlarlardı.  Bazan  su getirmek için mahalle çeşmesine giden kadınlar eve gelirken bir erkeğin işe gittiğini görürse  onun yolunu kesmez, ne kadar uzak olursa olsun asla bir erkeğin önüne geçmezdi.

Erkeklerde kadın ve kızları öz ana ve bacıları gibi görür onları kem gözlerden sakınırlardı. Böyle gördük ve hep bu görüşle yaşadık. Mesela mahallemizden bir kız bir oğlana gülse o oğlanda gülmeyi fırsat bilip kıza laf atsa önce oğlan dövülür sonra kız azarlanır “Bir daha böyle bir şey görürsem çok fena olur, hem ben döğerim hem de babana söylerim” denildiğinde mahallenin hangi kızı olursa olsun ayni öz ağabeyi kızıyormuş gibi görür, asla karşılık vermez hatta utanır yüzü kızarır (yüzü kızarmayı tarif etsem mi acaba diye aklımdan geçti, unuttukda) evine kaçardı. Bu olay bir daha görüşüldüğünde ne bir daha tekrarlanır nede üstünde durulurdu.

İşte böyle karışma ve müdahaleler yakınlığın en açık göstergesiydi.

Bir misal vermek istiyorum; Bizim evimiz Caferbey mah. Karaca sokak dibi çıkmazda idi. Sokağımız L tipi bir sokak olduğundan evimiz sokağın başından görünmezdi. Üç odalı olan evimiz (sonradan iki katlı yapılmıştı) uzun bahçeli, bahçe kapısından  diğer mahalleye (kesim sokaka) çıkılırdı.

Hemen yanımızda babamın süt kardeşi  olan mahallede ilk hacca giden olduğundan, büyük küçük herkesin hacıbabası sayılan Demirci Hacı Babamız vardı. Hanımı Hayriye annemiz, onun yanında hayat içi yaşayan Hacı Babanın ağabeyi Hamdamcamız vardı mahallede bir tek ona amca denirdi çünkü o yıllarda İstanbul’da okumuş kültürlü bir insandı. Hatta mahallemizin tüm devlet işleri ona havale edilirdi. Onun hanımı Şevkat annemiz vardı. Kızları Nejla, Fatma ve Sevim aplalarımız, sol yanımızda İstanbulluların Makbule hala denirdi (istanbuldan gelin geldiği için öyle söylenirdi) sonra mahallenin başına doğru sağlı, sollu ve karşılıklı oturan şu anda pek çoğu hayatta olmayan (Allah kendilerine rahmet etsin ve de hepsini cennette cem etsin, Amin) mahallemizin Zekiye amesi (Herkes ona öyle hitap ederdi) karşısında Fatmanne, Naci, Esad ve Alağbi, yanlarında Hacahmet emmi, karısı Hatıcağla, karşılarında Hayrullah emmi karısı Esmağla, Hasan abi, Hikmetabba, karşılarında, Arabacı Memedemmi karısı, Müybağla onların karşısında Çıkrıkçı Alibaba, Mısdafemmi, Esmana, Hafızağla, Memedağbi, Fatma yinge Nafiz ağanın  ve mahallenin  Elmas anası, Tükmenlerin Şaban emmi karısı Müybağla ve okumuş Memedağbi (devlet dairesinde çalışan mahallemizin ilk memuru) karısı ise Saadetabba. Kunduracı Hacelemmi- Nütüyağla –Recebemmi karısı Sadiyağla daha adını sayamadığım çok renkli simalar emmiler halalar ağbi ve yengelerimiz vardı.

Bunları neden yazdığıma gelince dikkatinizi çekmek istediğim bir nokta var. Evet dikkat ediyormusunuz eski mahallelerde yaşayanlara hitap ediş şeklimize, emmi, dayı, hala, ame, apla ağbi, inişde vs. Yani sözün özü, demek ki eskiden  bir mahallede yaşarken  bir mahallede değil sanki  bir evde yaşar gibi yaşarmışız. Ne güzel günlermiş. Şimdi ise komşulara şaşıyoruz... Apartımanda yaşıyoruz....

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
RECEP ÇALKANER

RECEP ÇALKANER

DİĞER YAZILARI ANA - BABA TERBİYESİ 15-07-2020 11:55 KAYSERİNİN  BAĞLARI 06-06-2020 11:51 ESKİ RAMAZANLAR 12-05-2020 12:47 ÇOCUK EDEBİYATI 28-04-2020 16:07  İKİ GAYNANANIN DERTLEŞMESİ 26-04-2020 13:58 BAĞCILIK KEYFİ 19-04-2020 11:21 ESKİ RAMAZANLAR 13-04-2020 14:00 HAMAMLARIMIZ-GELİH HAMAMI 25-03-2020 11:49 KAYSERİ'DEN SEÇMECELER 18-03-2020 12:01 PAPAZIN İNSAN OLAN EŞŞEĞİ 11-03-2020 12:00 KAYSERİLİLİK... 04-03-2020 12:26 İSLÂM’A VE İNANCIMIZA GÖRE ÖLÜM 26-02-2020 12:12 OTOBUS DURAĞINDA İKİ KADININ KAYSERİLİCE KONUŞMASI      19-02-2020 11:18 MİSAFİRLİKDEN DÖNEN KADININ ŞOFÖRLE KONUŞMASI 12-02-2020 12:09 GAYSERİ AĞZI 05-02-2020 11:10 NOSTALJİ 29-01-2020 11:24 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 22-01-2020 12:28 ANA - BABA TERBİYESİ 15-01-2020 11:36 BAĞCILIK KEYFİ 08-01-2020 12:32 NOSTALJİK 01-01-2020 11:12 AİLE BAĞLARI… 25-12-2019 10:46 BAĞDAN İNME ANISI 18-12-2019 11:14 GAYSERİ    BEDDÂLARI    11-12-2019 11:51 YAŞANMIŞ YADA YAKIŞTIRILMIŞ FIKRALAR 04-12-2019 11:58 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 27-11-2019 12:16 ANADOLU  ÂDETİ                   20-11-2019 11:29 GAYSERİLİCE... 13-11-2019 11:22 NOSTALJİ 06-11-2019 11:51 KAYSERİ VE YÖRESİ TÜRKÜLERİMİZ 30-10-2019 12:11 GÜNÜMÜZÜN MİSAFİRİ VE EV SAHİBİ 23-10-2019 11:07 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 16-10-2019 10:55 GELİN HAMAMI 09-10-2019 12:20 GAYSERİ  (PAZARLIĞI) TİCARETİ 02-10-2019 12:01 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 25-09-2019 10:55 GAYSERİLİCE TÂBİRLER 18-09-2019 11:13 GUMALIDA MANGAL 11-09-2019 11:39 NOSTALJİK 04-09-2019 11:52 GAYSERİLİLİK… 28-08-2019 11:52 MİSAFİRLİKDEN DÖNEN KADININ ŞOFÖRLE KONUŞMASI 21-08-2019 11:14 HAMAMLARIMIZ-GELİN HAMAMI-2 14-08-2019 14:29 HAMAMLARIMIZ-1 07-08-2019 12:12
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Başakşehir FK3266
  • 2Trabzonspor3262
  • 3Sivasspor3257
  • 4Beşiktaş3256
  • 5Galatasaray3252
  • 6Alanyaspor3251
  • 7Fenerbahçe3250
  • 8Gaziantep FK3242
  • 9Antalyaspor3241
  • 10Göztepe3239
  • 11Kasımpaşa3239
  • 12Gençlerbirliği3236
  • 13Denizlispor3235
  • 14Konyaspor3233
  • 15Yeni Malatyaspor3232
  • 16Çaykur Rizespor3232
  • 17Kayserispor3232
  • 18MKE Ankaragücü3229
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA