YEREL
Giriş Tarihi : 25-03-2021 16:46   Güncelleme : 25-03-2021 16:46

SİS EKO TREKKİNG "FİDAN DİKME VE AŞI FAALİYETİ"

SİS EKO TREKKİNG


Her zaman ülkemizin en başarılı 100 Lisesi arasında bulunan ve bu 100 lise arasında da 20. serada yer alan "KAYSERİ SÜMER FEN LİSESİNDE" faaliyet yapak güzeldi. Ayrıca daha önceki senelerde okul bahçesine öğrencilerle birlikte dikmiş olduğumuz meyve fidanlarının da tutmuş olması muhteşemdi.O fidanların yanına yenilerini getirdim. Bahçe daha verimli ve güzel oldu.
AŞI NEDİR, NEDEN VE NASIL YAPILIR?
Aşı çoğaltmak istediğimiz ağaçtan alınan parçanın (üzerinde göz bulunduran kalem’in ya kabuğun) dönüştürmek istediğimiz ağaca monte edilmesidir. 
Aşı kolaydır. Herkes yapabilir. Temel prensip çoğaltmak istediğimiz bir ağaçtan pürüzsüz parça alınması ve dönüştürmek istediğimiz ağaca monte edilmesidir. 
Kalem aşılarında kalem üzerinde iki göz, kabuk aşılarında kabuk üzerinde bir göz olmalıdır. 
Kabukta ya da kalemde kesi şekilleri önemli değildir. Önemli olan çoğaltılmak istenen ağaçtaki kambium (iç kabukla diri odun arasındaki ince bölüm)  dokusu ile dönüştürülmek istenen ağaçtaki kambiyum  dokusunun birbirine temas etmesi, parçaların yerlerine tam oturması (çok sıkı ya da çok bol olmaması), birleşme noktalarından ve kesi yaralarından hava almaması, çalışmaların steril olması ve stabilizenin  (sağlam duruşun) sağlanmış olmasıdır.
***
Dünyamızda yapılmış olan en eksi aşı bilgisine M.Ö 424 tarihinde Hipokrat’ın yazmış olduğu “ÇOCUĞUN DOĞASI” adlı kitabında rastlanmıştır.
AŞI NEDEN YAPILIR:
1.Büyük meyve ya da bol çiçek veren ağaçların özelliklerinin aktarılması için yapılır.
2.Zamandan kazanmak için yapılır (tohumdan üretilen ağaçlar en az %50 daha uzun süre sonra meyve verebilir).
3. Bir ağacın yetişemeyeceği topraklarda yetişmesini sağlayabilmek için yapılır.
(bazı ağaçlar killi ve ağır topraklarda büyüyemezler. Bu durumda bu topraklarda büyüyebilen uygun ağaçlara yapılır).
4.Ağaçların hastalıklara karşı daha dayanıklı olmaları için yapılır.
5. Ağacın daha uzun yaşaması için yapılır.
6. Tükenmek üzere olan ağaçların ya da bitki türlerinin çoğaltılması için yapılır.
7.Daha fazla ürün alabilmek için yapılır.
8. Meyve vermeyen ağaçların üretken olması için yapılır
AŞI ÇEŞİTLERİ:
1.GÖZ AŞILARI: (fidanlarda ya da meyve ağaçlarında yapılır). 
a)ERKEN SÜRGÜN GÖZ AŞISI: MART – NİSAN aylarında yapılır.
b)SÜRGÜN GÖZ AŞISI: MAYIS – HAZİRN Aylarında yapılır.
c)DURGUN GÖZ AŞISI: EYLÜL – EKİM AYLARINDA Yapılır (yaz aylarının kısa olduğu yerlerde tercih edilen aşıdır).
GÖZ AŞI ÇEŞİTLERİ: Bu aşılarda ağaç gövdesinin toprağa göre 5-25 cm yükseltisinde kesik atılır. Göz kesi içerisine yerleştirilir. Kesi ve yerleşim yerlerinden hava almayacak şekilde kapatılır.
1.DÜZ “T” VE TERS “T” AŞILARI: Ağaç gövdesi düz ya da ters “T” şeklinde kesilir ve göz içerisine yerleştirilir. Tüm göz aşılarında göz meyveli dallardan alınmalıdır. *Obur sürgünlerden ALINMAMLIDIR.
*OBUR SÜRGÜN: Dümdüz uzayan ve meyve vermeyen dal.
Göz gözün bir santimetre kadar altından eğimli bir kesimle çıkarılır aynı ölçüde anaç üzerinde açılmış olan yere yerleştirilir ve hava almayacak şekilde sarılır.
2.BLEZİK GÖZ AŞISI (CEVİZ)15 Ağustostan sonra yapılır. Durgun göz aşısıdır. Çiftli bıçakla kabuğun tamamı dairesel olarak soyulur ve monte edilir.
3.YAMA AŞI: (CEVİZ)Dikdörtgen şeklinde kabuk soyulur ve monte edilir.
4.YONGA AŞI: Göz yongalı bir şekilde derin kesilerek çıkarılır ve monte edilir.
5.BORU GÖZ AŞISI:  Kabuk kesilmeden boru halinde çıkarılır ve monte edilir.
6.“I” AŞISI: Alttan üstten ve ortadan kesik atılır. Aşı dikdörtgen halinde çıkarılır ve kabukların altına monte edilir.
7.FÜLİT AŞISI: Kabuk kareye yakın bir şeklide çıkarılır ve monte edilir. Bilezikten farkı arkada çıkarılmayan bir santim kadar kabuk kalır.

KALEM AŞISI NASIL YAPILIR.
Kalemler Ocak, Şubat, Mart aylarında alınmalıdır.  Nemlendirilmeden streç filimle sarılarak kuma gömülmeli ya da güneş almayan bir yerde (4-7 derecede)muhafaza edilmelidir. Aşlar ise Nisan ayı içerisinde yapılmalıdır. 
1.DİLCİKLİ AŞI: Kalem ve anaç yüzeyinde birbirine denk gelecek (örtüşecek) şekilde kesi yapılır (üst tarafların 3/1’lik kısımlarından dilcik yeri açılır) . Kalem ucu ve ucun anaçta oturacağı yer kütleştirilir ve anaçla kalem birleştirilir.  
2.YARMA AŞI: 2-15 cm arasındaki fidan ya da dallara yapılır. Anaç aşı baltası ile tam ortadan yarılır. Çelik yarığa uygun bir şekilde iki taraflı olarak yontulur. Kalemin dip kısmı düzlenir. Kambium dokuları çakıştırılır. Hava almayacak şekilde sarılır. 
***
Anaç 15 santimden daha kalın çapta ise kalemi ezebilir. Onun için çok kalın kütüklerde Kabuk Aşısı (yan aşı) önerilir.
***
KABUK AŞISI: Kalın olan dal ya da gövde testere ile kesilir. Ölü doku alınır.  Kalemin ya da kalemlerin kesi si yapılır. Kesilen kalem kabuk arasına yerleştirilir. Kalemle gövdenin birleşme alanı ne kadar geniş olursa tutma şansı da o kadar başarılı olur. 
Kabuk tek taraflı oynatılır. Kalemin kabuk tarafına gelen yüzü hafif kütleştirilir ve kalem oynatılmış tarafa monte edilir. 
Kütleştirmede maksat kambium dokularının temas ettirilmesidir. 
İkinci bir yöntemse kabuk kalemin çapı kadar iki taraflı açılır. Açılan yere kalem yerleştirilir ve kambium dokularının iki taraflı olarak teması sağlanır.
GAGA AŞISI: Kök dibi kazılır. Anaç kökten kesilir.  Uzunca bir kalem kesisi yapılır ve kalemin kabuğu anacın gövde sine gelecek şekilde (ters olarak) kabuk arasına çakılır.
***
ÇOCUKLARIMIZA VE GENÇLERE DOĞAYI SEVDİRMELİYİZ:
Bunlar basit bilgiler. Bir insanın bir saatini ayırarak öğrenebileceği şeyler. Bunlar okullarda gençlere öğretilirse gençler zaman içerisinde kendilerini sınayarak el becerilerini yükseltecek ve her zaman kendilerini doğaya daha yakın hissedeceklerdir.
Bir şey hakkında ne kadar bilginiz varsa o şeyi o kadar seversiniz. Biz de doğayı çocuklarımıza ve gençlerimize mümkün olduğu kadar çok öğreterek doğa sevgisini güçlendirmeliyiz.
***
Okullarda doğa dersleri olmalı ve çocuklarımız aynı zamanda bir doğa korumacı olarak yetişmelidir. 
SAYGILARIMLA.
NOT: Fidan dikimi, aşı, budama, sunum, doğa dersleri ve doğa faaliyetleri konularında isteyen her okulda faaliyet yapıyorum ve ücret talebim yoktur.