KÜLTÜR - SANAT
Giriş Tarihi : 27-01-2020 10:42   Güncelleme : 27-01-2020 17:19

NÜFUS MÜBADELESİ VE SONUÇLARI PANELİNDE BULUŞTULAR

NÜFUS MÜBADELESİ VE SONUÇLARI PANELİNDE BULUŞTULAR

Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Eğitim Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Recep Özkan Develi Dernek üyelerine “nüfus mübadelesi ve sonuçları” hakkında konuşma yaptı.

Konuşma sonrası Recep Özkan’a alkışlar arasında teşekkür plaketi verildi.

Develi dernek üyelerinin katıldığı ““nüfus mübalesi ve sonuçları”  hakkında konuşan Doç. Dr. Recep Özkan, 2017 yılında proje sunumuyla Develi belediyesi başkan yardımcıları ve basın müdürü beş kişilik ekiple Yunanistan’nın Kozanlı şehrindeki  Develiden göçen, Develi köy isimlerinin olduğu Türk gelenek ve kültürlerini yaşattıklarını ve aileleri Kozanı belediyesini ziyaret ettiklerini söyledi.

Recep Özkan,”1923 yılında mübadele ile Develiden göçen ailelerin gittiklerini duymuştuk. Proje kabulünün ardından  heyecanla kendi aracımızla yola çıktık. Bizi bekleyen Develiden giden Yunanistan’daki  Türk arkadaşımız Vasilis bizi yolda bekliyordu Yunanistan Kozanlı-Çukuryurt köyüne vardık. Evde misafir olduk anlatımlara baktık. Develideki kendilerin yaşadıkları Çukuryurt Taşçı Bakırdağı köy isimlerini olduğunu söylediler daha sonra ziyarette bu yerleri gördük. Bu anlatımların içinde şuun söylemek istiyorum Türkçe konuşmaları Türkçe türkü söylemeleri bizler şaşırttı” dedi.

Develi’den Yunanistan’a Göçen Lozan Muadillerinde Kültürel Benzerliklerini kısaca makale türü anlatan Doç. Dr. Recep Özkan,” Çalışmada; Lozan Antlaşması gereği Kayseri-Develi Köylerinden Yunanistan Kozani bölgesine göçen mübadillerde kültürel benzerliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Kırk beş elli yaş üstü kadın ve erkeklerin büyük çoğunluğunun orta ve üst seviyede Türkçe konuştukları, birçoğunun evinde Türk televizyonları izlendiği, Türk adet ve görenekleriyle çok benzerliklerin olduğu görülmüştür.

 

30 Ocak 1923’te imzalanan Lozan Barış Konferansı’nda alınana karalar gereği, Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleştirilen nüfus mübadelesi, dini temelli bir nüfus değişimini öngörmektedir. Lozan antlaşması ile birlikte yapılan Türk ve Yunan Halklarının Mübadelesine İlişkin Sözleşme ve Protokolün birinci maddesinde; “Türk topraklarında yerleşmiş Rum Ortodoks dininden Türk uyrukları ile Yunan topraklarında yerleşmiş Müslüman dininden Yunan uyruklarının, 1 Mayıs 1923 tarihinden başlayarak, zorunlu mübadelesine girişilecektir. Bu kimselerden hiç biri, Türk Hükümetinin izni olmadıkça Türkiye’ye ya da Yunan Hükümetinin izni olmadıkça Yunanistan’a dönerek orada yerleşemeyecektir” ikinci maddesinde ise; Birinci Maddede öngörülen mübadele: a) İstanbul’da oturan Rumları (İstanbul’un Rum ahalisini); b) Batı Trakya’da oturan Müslümanları (Batı Trakya’nın Müslüman ahalisini) kapsamayacaktır” ifadeleriyle mübadelenin şekli belirtilmiştir. İstanbul da 30 Ekim 1918 Seferberlik sırasında Artvin bölgesinden göç edenlerin yeni yerleşim yerlerini seçmelerinde yukarıda belirtilen nedenler rol oynamıştır. Daha çok ilk zamanlarda devletin iskân politikasına göre hareket edenler zamanla, önceki yaşadıkları yerlere benzer coğrafi özellikler taşıyan ve de akrabalarının bulunduğu yerlere doğru kayma eğilimi göstermişlerdir. Ayrıca savaş sonrası ilk yerlerinden daha iyi imkânlara sahip yerleşim yerleri verilmesine rağmen” geri gitmeler, coğrafi şartlara alışkın olmama ve de memleket özlemi “bülbül altın kafes misali” gibi etkenlerden kaynaklanmaktadır. İkinci kez tekrar göç edenlerin göç edecekleri yerlerde daha çok akraba ya da ilk yerlerinden tanıdık birilerinin bulunduğu bölgeleri tercih etmelerinde mensubiyet duygusunun etkili olduğunu söylemek mümkündür. Bazı durumlarda göç edenler, göç ettikleri bölgenin ismiyle, bazı durumlarda da göç edenlerin çeşitli özelliklerinden dolayı farklı isimle anılmaktadır.

Lozan antlaşması gereği mübadeleye tabi tutulan Kayseri-Develi yöresinden Yunanistan’ın Kozani ve Yanya bölgelerine göç eden mübadillerdeki kültürel benzerlikleri tespit etmek amaçlanmıştır.

Kayseri-Develiden göçenlerin çocuk ve torunlarından ve Türkçe bilenler arasından gönüllülük esası uygulanmıştır.

Dolayısıyla araştırmanın çalışma grubunu; Kozani bölgesindeki Petrana (Taşçı) köyünden iki kadın iki erkek ve Vathylakkos (Çukuryurt) köyünden iki kadın iki erkek, Yanya bölgesindeki Bafra köyünde yaşayan iki kadın ve bir erkek olmak üzere toplamda 11 evli kişi oluşturmaktadır.

Araştırmaya Kozani’den Petrana ve Vathylakkos köylerinin dâhil edilmesinin gerekçesi, bu iki köyün Türkiye’den göç edenler tarafından aynı isimle Yunanistan’da kurulmasıdır. Ayrıca Yenice köyünden göç edenlerde Yunanistan’da aynı isimli bir kasabada yaşamaktadırlar. Fakat onların yaşadığı yer Kozaniye 150 km uzak olması ve ilk seyahatte aşırı yağmur sonucu bölgeye ulaşma imkânımızın olmaması nedeniyle Yeniceden görüşmeye kimse alınmamıştır. Bafra köyünün dâhil edilmesinin gerekçesi ise bulgularda açıkça belirtildiği gibi burada Samsun Bafra’dan göçenler yanında Develi’nin Zile ve Karacaören köylerinden göç edenlerin yaşamasıdır.  YÜKSEL KALKAN