RECEP ÇALKANER
RECEP ÇALKANER
Giriş Tarihi : 25-03-2020 11:49

HAMAMLARIMIZ-GELİH HAMAMI

gülük                     hamamı

caferbey             hamamı

selahatdin        hamamı

hunat                     hamamı

deveci                   hamamı

kadı                         hamamı

sultan                   hamamı

yahşiler              hamamı

kardeşler          hamamı

ekinciler            hamamı

sultan                   hamamı

Eskiden mahallelerde Hamamlar vardı.

Dünyaca meşhur Türk Hamamları

Mübarek ecdadımızın şahaserleri Hamamlar…

Her Mahallenin ayrı isimlerle adlandırılan, bu sağlık ve temizlik membağlarını çalıştıran insanlara Hamamcı dendiği gibi, çalışanların da ayrı ayrı isimleri vardı.

Bunu eskiden (.Anasıynan hamama) gidenler iyi hatırlayacaklardır.

Hamam girişinde bir bölüm olur, onun içinde hamamcı kadın oturur. Her girenden hamam parası alırdı.

Ayrıca her çocuklu anne de nasihatını alırdı.

-Çocuklarınıza dikkat edin, suyu boşuna aktırmasın.Yoksa iki hamam parası alırım, tehdidinde bulunurdu.

Eğer erkek çocuklardan biraz boyu büyükleri varsa ya içeriye almaz ya  “ Babasınıda getirsediniz” kınamasında bulunurdu.

Anneler güvendikler,, gözaçık saydıkları çocuklarını ev de tembihler

-Ben hamamcıyla pazarlık ederken sen hemen içeriye koş da, boş kurnanın yanına otur, eğer soran olursa annemgil geliyor dersin diyerek kurna yı önceden ayarlatırlardı.

Hamamda  topu topu 3-5 bilemedin 6 kurna olurdu. Bunlar muslıkların altında mermerden yapılmış taş kurnalardı.

Hamamlara topluluk halinde gidildiğinden kadın hamamlarında yer bulmak zor olurdu o yüzden önce davranıp ”kurna kapmak” yâni arkadan geleceklere yer ayarlamak  adetti.

Kadın hamamlarına kadınlar komşularıyla geldiklerinden, ayni mahallede bulunanlar birbirlerini tanıdıklarından  bağıra, çağıra konuşur, çocuk azallamaları, bebe ağlamaları birbirine karışır, sesin hamamda yankı yapmasıyla artan sesler gürültü hâlini alır, kimse kimseyi duyamaz, duyura bilmek için bağırmalar artar bu seslere de vanıltı denirdi. Bu sebepten  çok sesli yerlerden bahsederken

“Ayni Avrat hamamı gibi”  tâbirinden de anlaşılacağı gibi gürültü, patırtı eksik olmaz hatta zaman zaman yer kapma yüzünden kavgalar çıkar, hamam tasları, nâliler havada uçuşurdu.

Böyle durumlar da hamamın görevlisi (Natır) olaya müdahale eder olayı sakinleştirmeye çalışırdi.

Kadınlar sanki gezmeye gider gibi hamama hazırlanır, sabah gidip akşama kadar kalacaklarından  yanlarına yiyecek, içecek götürür orada hamam safası yaparlardı.

Genelde ekşi, tuzlu, acılı, şeyler getirir ve orada birbirlerine ikram ederlerdi.mesela Turşu, Gilaburu, Patetes piyası, Gatmer, Bazlama; Çaman getirenler olurdu.

Hamamlarda akşamlara kadar yenilir, içilir oyunlar çıkarılarak eğlenilir, hem muhabbetlerini artırır hem de “Kırklanmış” gibi temizlenir hatta çoğunun sudan, yâni yıkanmaktan eli, ayağı karıcıklar yüzleri (pancar) gibi kızarırdı.

Araya bir konuyla girmek istiyorum  ( Bu gün ise; ben de dâhil olmak üzere o ecdat hamamlarına gidemez olduk çünkü hepimizin evinde banyolarımız var, oralarda (kese’siz- lif’siz sadece  bir sabunla ıslanıp çıkıyoruz, güya yıkanıyoruz. Allah gabul etsin…

Eğer biri bizleri tutsa, zorla hamama götürüp terleme odasından sonra göbek taşına uzatıp keseci Duran ağaya bir kese yapdıtdırsa hepimizin sırtından (bannak  gibi  kir) çıkartacağına inanıyorum ) ve ben bu  ganaatdeyim. siz ne dersiniz?

Allah bilir öyle gülersiniz…Yalanmı?.

Gelelim kaldığımız mevzuya.

Kış günü hamama giden bir kadının şöyle bir hikayesi anlatılır.

Zemheri ayı ( en soğuk kış ayı) dışarısı buz kesiyor, tükürsen tükrük buz kesilip hayada asılı kalıyor, işte böyle bir günde kadın hahama gider sabahtan akşama kadar yunar ha yunar, yıkanır da yıkarnır

Bu arada dışardan gelen bir komşu kadın;

-Gızzzz akkadııın,ömrü yaşı kesilesice çık gâri hamamdan da evine git

-Giderik bağak anam, hele iki baş daha yıkanıyımda.

-Sürünesice yiter yunduğun, çıkda herifininen ilgilen yazık adama.

-Noğolmuş herifime, niye yazık ossun ki

- Anam  adam tallada soğukdan buymuş (donmuş)

-Vay gözü körolasıca herif, ne varımış donacak, biz burda yanıyokda..

anlatımlardan anlaşılacağı gibi kadınlar, hamamı vede sıcağı çok sever ve hatta sıcağa erkeklerden daha çok dayanırlar.

İşte bu yüzdendir ki eskiden kız bakma içinde hamama giderlerdi. Gelin hamamı adı altında eğlence düzenlenirdi. Gelin alan bir kadın )kız evi) bir hamamı günlük olarak kapatır, eş, dost komşu ve akrabalarını davet ederlerdi.

Hatırlıyorum da   Gelin hamamını haber vermek için (biz çocuklar olarak) Okuyucu –Haberci-gezerdik.kız evi tarafından bir kalıp sabun vererek konu ve komşuları hamama davet ederdik

-Filan abbaa, falanların şu gün şu hamamda Gelin hamamı var, sizede sabın gönderdiler, sizde buyuracaksınız der gezerdik.

Tabi ki çok şeyler gibi bu da tarihe karışanlar arasına girdi.   

GELİN HAMAMI

Evlenecek kızın sözü kesildikten sonra annesini bir çabadır alır.Oğlan evine karşı başımız yirde olmasın diyi herifine zolladır.

    -Aman herif, oğlan evi haziranın onunda düğün başlasın diyo, hemide Cuma paklavası yidireceklerimiş bizde onağarşı hamam itmezsek olmaz.

-Yav nirden çıkadıyosunuz bu avrat adetini, hamamsız ossa nolur

- Olmaz herif, ilâlemağrşı çok ayıp il nedir. Hemide bir tek bir gızımız mahalden girimi galak. Sen bidene hamamların fiyetlerini öğrende ona göre hazıllığımızı yapak.

-Niy hazıllığı yapacamıssık gız

-Niy hazıllığı olurmu herif. Baştan iki torba hacışakir sabını ister

Oh oh hemide hacışakir olacamış

-Tabi onnar en iyi kopürür hemi boğonden alırsan hamam gunüne tıkır tıkır kurur.

-Guruyunca noğlacak ki

-Herif sende her şiye bişi diyon, gız gelin olacak amma sende beni öldüreceğen gusura galmada.

Gurumasa olur mu taze sabının iki sürümlük ömrü olur

gadınnar bebelerinin başında bitiriller gendilerine gücücük fırtığı galır, aksilik itmede sen benim didiğimi dut, gadın adetine garışma.

-Gadın adeti diye diye soydun soğana dönderdin.

-Voğğ noğordük ki herif.

-Daha noreceğek, yün istedin en iyisinden yapağsını, halı istedin mancesderine sarıldın, sedir  olmazsa olmaz didin altı halı yastık (yonu yasdık) çıkardın şincide hamam diyon sabınıda hacışakir isdiyon, velahavli velaguvvet diyerek sokranarak evden çıkar gider.

Her ne gadar okelensede olması lazımmış diye hamamı kiralar,

aşkam eve gelirkende iki torba şacışakir sabını alır gelir.

Gadın kimlere okuyucu göndereceğini (dağvetçi) düşünür, çağıracaklarını hesaplar ve kendi küçük oğluyla malenin çocuklarından bir ikisinin ellerine birer galıp sabın virerek gidecekleri evleri tarif ider ve derki,

-Bak oğlum vardığınız evlere benden selam söğleyin Salı günü

gadamamınna buyuracaksınız şöğret halanın gızı gelin oluyoda diyin der.

Çocuklar gederlerken arkalarından seslenir.

-Bana bakın laaaan, evde olmuyannar varısa  gonşusuna virin.

Böylece sabınlı davetiyelerle konu,gomşu, hısım, akrabağhamama çığrılır.Sabın alan herkes annar ki, şöğret hanımgilin düğünleri başlamıştır.

Salı sabahı herkes birbirlerine seslenerek gadamamının yolunu dutallar.Gız anası şöğret hanım hamamın gapısında misafillerini garşılar. Oğlan evi tarafıda hamamda misafire ikram edilecek yiyecek içicek, mevsimine göre meyveler alınır illa gıranardı gazuzu gasa gasa hamama daşınır.

Gelin olacak gızda arkadaşlarıyle gelir, hamamda gelinliğini giyerek ya yüksekce bir yere yada saldelyede oturup, davetlilere özellikle oğlan evi tarafına gülücükler saçarak gırıdır da gırıdır.

Bu arada gızın arkadaşları dümbek, def çalanlar, misafillerde çepik çalarak (alkış) hamamı şinnikli bir hale getiriller.Adeta düğün evi gibi çalınır, söylenir.

Oğlan evi ve kız evinden geşler  gelini sandellenin üzerinde şennikler yaparak, güle oynaya yıkallar.

Herkes güle eğlene yunar, yıkanır yenilir içilir öğlen sonuna gadar eğlenilir.

Hamam çıkışı gız ve oğlan anaları gapıda misafillerini yolcederken her gidene;

-Sağlık suyossun anam, güle güle killenin diller

Misafillerde

-Sağolun anam, mizanığıza gonsun, Allah su gibidöğlet virsin.

Her misafir ayrı temennilerde buluınur.

-Allah hayilli iylesin

-Hayrinen içeralın

-Başıbütün ossun

Allah bir yasdıkda gocatsın

-Allah çıkdığı gapıya dıkmasın

-Allah seve sevdire

-Hazreti mevla geçim dilliği virsin

Ev sahibi gadınnarda misafillerine

-Darısı sizin yavrularınıza ossun

-Ayaklarınıza sağlık

-İnşallah düğünede beklerik

-Gına gicesinde gızlar yatsın ha, uyuzolun iytiyat itmem.

Bekliyok diyerek herkesin gönlünü alıp, misafillerini ağıllamış olullar. İşte böylece bir gelin hamamı daha bitmiş olur.

...

NELER SÖYLENDİ?
@
RECEP ÇALKANER

RECEP ÇALKANER

DİĞER YAZILARI HAMAMLARIMIZ-GELİH HAMAMI 25-03-2020 11:49 KAYSERİ'DEN SEÇMECELER 18-03-2020 12:01 PAPAZIN İNSAN OLAN EŞŞEĞİ 11-03-2020 12:00 KAYSERİLİLİK... 04-03-2020 12:26 İSLÂM’A VE İNANCIMIZA GÖRE ÖLÜM 26-02-2020 12:12 OTOBUS DURAĞINDA İKİ KADININ KAYSERİLİCE KONUŞMASI      19-02-2020 11:18 MİSAFİRLİKDEN DÖNEN KADININ ŞOFÖRLE KONUŞMASI 12-02-2020 12:09 GAYSERİ AĞZI 05-02-2020 11:10 NOSTALJİ 29-01-2020 11:24 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 22-01-2020 12:28 ANA - BABA TERBİYESİ 15-01-2020 11:36 BAĞCILIK KEYFİ 08-01-2020 12:32 NOSTALJİK 01-01-2020 11:12 AİLE BAĞLARI… 25-12-2019 10:46 BAĞDAN İNME ANISI 18-12-2019 11:14 GAYSERİ    BEDDÂLARI    11-12-2019 11:51 YAŞANMIŞ YADA YAKIŞTIRILMIŞ FIKRALAR 04-12-2019 11:58 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 27-11-2019 12:16 ANADOLU  ÂDETİ                   20-11-2019 11:29 GAYSERİLİCE... 13-11-2019 11:22 NOSTALJİ 06-11-2019 11:51 KAYSERİ VE YÖRESİ TÜRKÜLERİMİZ 30-10-2019 12:11 GÜNÜMÜZÜN MİSAFİRİ VE EV SAHİBİ 23-10-2019 11:07 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 16-10-2019 10:55 GELİN HAMAMI 09-10-2019 12:20 GAYSERİ  (PAZARLIĞI) TİCARETİ 02-10-2019 12:01 ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ 25-09-2019 10:55 GAYSERİLİCE TÂBİRLER 18-09-2019 11:13 GUMALIDA MANGAL 11-09-2019 11:39 NOSTALJİK 04-09-2019 11:52 GAYSERİLİLİK… 28-08-2019 11:52 MİSAFİRLİKDEN DÖNEN KADININ ŞOFÖRLE KONUŞMASI 21-08-2019 11:14 HAMAMLARIMIZ-GELİN HAMAMI-2 14-08-2019 14:29 HAMAMLARIMIZ-1 07-08-2019 12:12
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Süper LigOP
  • 1Trabzonspor2653
  • 2Başakşehir FK2653
  • 3Galatasaray2650
  • 4Sivasspor2649
  • 5Beşiktaş2644
  • 6Alanyaspor2643
  • 7Fenerbahçe2640
  • 8Göztepe2637
  • 9Gaziantep FK2632
  • 10Denizlispor2631
  • 11Antalyaspor2630
  • 12Gençlerbirliği2628
  • 13Kasımpaşa2626
  • 14Konyaspor2626
  • 15Yeni Malatyaspor2625
  • 16Çaykur Rizespor2625
  • 17MKE Ankaragücü2623
  • 18Kayserispor2622
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA