RECEP ÇALKANER
RECEP ÇALKANER
Giriş Tarihi : 27-11-2019 12:16

ESKİ KOMŞULAR VE KOMŞULUK İLİŞKİLERİ

Her zaman bahsettiğim gibi eski komşuluklar bu günün akrabalıklarından daha yakın, daha sıcak, dahada paylaşımcı idi

Evler yanyana insanlar cancana yaşarlardı.

 Evlerin yapılarında çoğu zaman aynı duvar iki komşuya bir duvarlık yapardı. Evlerin üzerleri direklerle örtülü, toprak damlı ve damdan dama geçilerek adeta mahalle dolaşılırdı.

Tek katlı kimi üç oda, kimisi iki oda bir mâbin(antire) uzun hayatlı (giriş-bahçe) evlerdi. Evlerin kapıları hiçbir zaman kilitli olmaz hele hele hayat, giriş kapıları ardına kadar açık (dayalı) olurdu. Komşular birbirlerine son derece güvenir birbirlerine evini, malını, canını emanet edebilirlerdi.

Aynı zamanda çokda  teklifsiz idiler. Biribirilerine gidip gelirken her ne kadar kapılar açıkda olsa, ya;

-Ev sahibiii diye seslenir, yada kapıya yaklaşırken öksürür, öksürüğü duyan evin hanımı hemen toparlanır başı açıksa örter, önlüğü belinde bağlı ise çözer, hayat süpürüyorsa süpürgesini elinden bırakır gülen bir sesle buyur ederdi. Bir eve girebilmek için önceden izin istemek diye bir lüks olmazdı. Çünkü aynı evde değilsede aynı halde yaşardı insanlar.

Birbirlerine olan samimiyetleri gördükleri yada görecekleri her hangi eskiklikleri yanlışlık ve hataları ayıplamaz, hor görmez hele hele asla küçümsemezlerdi. Ortada bir çirkinlik, bir yanlış varsa mahallenin büyükleri hata sahibini uyarır, öğüt verir yada tavsiyede bulunurdu. 

Yeri geldikçe büyükler, suçlu gördüklerini azarlar hatta bir iki tokat atacak kadar selahiyete sahiptiler. Bu selahiyeti büyük olmalarından, dostluklarından ve  samimiyetlerinden alırlardı.

Buna sebepse aynı mahallede yaşayan insanlar asırlarca içi içe yaşamış ebe, ecdatdan beri gelen komşuluk bağlarının perçinlenmesiyle akrabadan yakın olmuş, herkes bir birini ağabeyi, ablası, halası, amesi, dayısı, emmisi sayar  olmuştur.

Hiç kimse birbirine yabancı değil  hatta herkes kendi babası yaşındakileri emmi bilir, annesi yaşındakileri hala sayar, mahallenin orta yaşlıları abileri ve aplalarıdır.

Hiçbir erkek mahallenin karısını ve kızını dişi gözüyle görmez  hatta başka erkeklerin  kendi mahallesindeki kadın ve kızlarına kötü gözle bakmasına izin vermezlerdi. Mahallenin kızlarına karışma haklarını dostluktan alır yeri gelirse onları  görür, gözetir, korur arka çıkardı.

Mahallenin kadın ve kızının namusunu gözetmek bütün mahalle erkeklerinin görevi sayılırdı. Buna karşı kadın ve kızlar mahallenin erkeklerine özel saygı duyar, onların yanında hiçbir zaman şımarıklık yapmaz daima edepli ve terbiyeli dayranırlardı. Sabahları kapı önü süpüren kadın ve kızlar komşu erkeklerin yanlarından geçmesi halinde süpürmeyi durdurur ve de “Allarasgetire “ diyerek işe uğurlarlardı.  Bazan  su getirmek için mahalle çeşmesine giden kadınlar eve gelirken bir erkeğin işe gittiğini görürse  onun yolunu kesmez, ne kadar uzak olursa olsun asla bir erkeğin önüne geçmezdi.

Erkeklerde kadın ve kızları öz ana ve bacıları gibi görür onları kem gözlerden sakınırlardı. Böyle gördük ve hep bu görüşle yaşadık. Mesela mahallemizden bir kız bir oğlana gülse o oğlanda gülmeyi fırsat bilip kıza laf atsa önce oğlan dövülür sonra kız azarlanır “Bir daha böyle bir şey görürsem çok fena olur, hem ben döğerim hem de babana söylerim” denildiğinde mahallenin hangi kızı olursa olsun ayni öz ağabeyi kızıyormuş gibi görür, asla karşılık vermez hatta utanır yüzü kızarır (yüzü kızarmayı tarif etsem mi acaba diye aklımdan geçti, unuttukda) evine kaçardı. Bu olay bir daha görüşüldüğünde ne bir daha tekrarlanır nede üstünde durulurdu.

İşte böyle karışma ve müdahaleler yakınlığın en açık göstergesiydi.

Bir misal vermek istiyorum; Bizim evimiz Caferbey mah. Karaca sokak dibi çıkmazda idi. Sokağımız L tipi bir sokak olduğundan evimiz sokağın başından görünmezdi. Üç odalı olan evimiz (sonradan iki katlı yapılmıştı) uzun bahçeli, bahçe kapısından  diğer mahalleye (kesim sokaka) çıkılırdı.

Hemen yanımızda babamın süt kardeşi  olan mahallede ilk hacca giden olduğundan, büyük küçük herkesin hacıbabası sayılan Demirci Hacı Babamız vardı. Hanımı Hayriye annemiz, onun yanında hayat içi yaşayan Hacı Babanın ağabeyi Hamdamcamız vardı mahallede bir tek ona amca denirdi çünkü o yıllarda İstanbul’da okumuş kültürlü bir insandı. Hatta mahallemizin tüm devlet işleri ona havale edilirdi. Onun hanımı Şevkat annemiz vardı. Kızları Nejla, Fatma ve Sevim aplalarımız, sol yanımızda İstanbulluların Makbule hala denirdi (istanbuldan gelin geldiği için öyle söylenirdi) sonra mahallenin başına doğru sağlı, sollu ve karşılıklı oturan şu anda pek çoğu hayatta olmayan (Allah kendilerine rahmet etsin ve de hepsini cennette cem etsin, Amin) mahallemizin Zekiye amesi (Herkes ona öyle hitap ederdi) karşısında Fatmanne, Naci, Esad ve Alağbi, yanlarında Hacahmet emmi, karısı Hatıcağla, karşılarında Hayrullah emmi karısı Esmağla, Hasan abi, Hikmetabba, karşılarında, Arabacı Memedemmi karısı, Müybağla onların karşısında Çıkrıkçı Alibaba, Mısdafemmi, Esmana, Hafızağla, Memedağbi, Fatma yinge Nafiz ağanın  ve mahallenin  Elmas anası, Tükmenlerin Şaban emmi karısı Müybağla ve okumuş Memedağbi (devlet dairesinde çalışan mahallemizin ilk memuru) karısı ise Saadetabba. Kunduracı Hacelemmi- Nütüyağla –Recebemmi karısı Sadiyağla daha adını sayamadığım çok renkli simalar emmiler halalar ağbi ve yengelerimiz vardı.

Bunları neden yazdığıma gelince dikkatinizi çekmek istediğim bir nokta var. Evet dikkat ediyormusunuz eski mahallelerde yaşayanlara hitap ediş şeklimize, emmi, dayı, hala, ame, apla ağbi, inişde vs. Yani sözün özü, demek ki eskiden  bir mahallede yaşarken  bir mahallede değil sanki  bir evde yaşar gibi yaşarmışız. Ne güzel günlermiş. Şimdi ise komşulara şaşıyoruz... Apartımanda yaşıyoruz....

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  •   Takım P O
  • 1 Sivasspor 30 14
  • 2 Fenerbahçe 25 14
  • 3 İstanbul Başakşehir 25 13
  • 4 Beşiktaş 24 13
  • 5 Trabzonspor 23 13
  • 6 Galatasaray 23 14
  • 7 Alanyaspor 22 14
  • 8 Yeni Malatyaspor 20 14
  • 9 Göztepe 20 14
  • 10 Denizlispor 17 13
  • 11 Çaykur Rizespor 17 13
  • 12 Gaziantep FK 16 13
  • 13 Gençlerbirliği 14 14
  • 14 Konyaspor 13 13
  • 15 Kasımpaşa 12 13
  • 16 Antalyaspor 12 13
  • 17 MKE Ankaragücü 9 14
  • 18 Kayserispor 7 13
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA